De term « migrant » dekt verschillende statistische realiteiten, afhankelijk van of we de voorraad van buitenlandse bewoners, het aandeel van mensen geboren buiten het land of de jaarlijkse instroom meten. Het identificeren van het Europese land dat de minste migranten ontvangt, vereist het kiezen van een specifieke indicator, anders verliezen de vergelijkingen hun relevantie. Verschillende lidstaten van de Europese Unie tonen zeer lage verhoudingen, maar niet altijd dezelfde afhankelijk van het gekozen criterium.
Voorraad van bewoners, jaarlijkse instroom, geboorteplaats: drie verschillende maatstaven voor migratie
De meest voorkomende verwarring in het publieke debat is het behandelen van indicatoren als equivalenten die verschillende fenomenen meten. De voorraad van bewoners met een buitenlandse nationaliteit telt de mensen die in een land wonen zonder de nationaliteit te bezitten, op een bepaald moment. Het aandeel van mensen geboren in het buitenland omvat ook degenen die sinds hun aankomst genaturaliseerd zijn.
De jaarlijkse instroom van immigratie meet daarentegen de nieuwe binnenkomsten over een bepaalde periode, al dan niet gerelateerd aan de bevolking. Een land kan een lage voorraad hebben maar een recente stijgende instroom, zoals het geval is in de Tsjechische Republiek, die eind maart 2025 meer dan een miljoen geregistreerde buitenlandse onderdanen telde.
Om de immigratie in Europa volgens Pays de Bécherel te analyseren, zijn deze onderscheidingen centraal: een ranglijst op basis van nationaliteit plaatst bepaalde landen onderaan, terwijl een ranglijst op basis van geboorteplaats andere zal aanwijzen.
Slowakije, Roemenië, Bulgarije, Polen: de Europese landen met de laagste verhoudingen van migranten
Verschillende bronnen komen overeen dat een klein aantal landen in Centraal- en Oost-Europa onderaan de schaal staat. Slowakije verschijnt als het land met het laagste aandeel van de bevolking geboren buiten de Europese Unie. Dit resultaat, afkomstig van vergelijkende gegevens gepubliceerd door averageperson.eu, meet echter alleen de niet-Europese geboorteplaats.
Roemenië, Bulgarije en Polen behoren ook tot de lidstaten met de laagste verhoudingen van bewoners geboren in het buitenland, volgens een synthese gebaseerd op gegevens van de OESO. Aan de andere kant van het spectrum domineert Luxemburg, met een van de hoogste verhoudingen van buitenlandse bewoners in Europa.
Waarom deze landen in Oost-Europa zo lage cijfers vertonen
Verschillende structurele factoren verklaren deze situatie. Deze staten zijn lange tijd netto-emigratielanden geweest: hun onderdanen vertrokken naar West-Europa om economische redenen. De lokale arbeidsmarkt, de loonniveaus en het ontbreken van belangrijke diasporagemeenschappen beperken de aantrekkelijkheid voor niet-Europese migranten.
- Restrictieve migratiebeleid, vooral in Polen en Hongarije, verminderen de legale wegen voor duurzame vestiging.
- Het ontbreken van een koloniale geschiedenis elimineert een historisch migratiekanaal dat de stromen naar Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk of Nederland voedt.
- De taalbarrière speelt een concrete rol: Slowaaks, Roemeens of Bulgaars worden wereldwijd weinig onderwezen als vreemde talen.
Immigratiecijfers per duizend inwoners: de positie van Frankrijk in de Europese Unie
De Franse situatie illustreert de kloof tussen perceptie en gegevens. Frankrijk bevindt zich onder de landen van de EU met de laagste immigratiecijfers, aanzienlijk onder het Europese gemiddelde.
Het Insee bevestigt deze relatieve positie: het aandeel buitenlanders in de Franse bevolking blijft lager dan dat in Duitsland, Spanje, Oostenrijk of België. De Europese Unie als geheel telt ongeveer zes procent van de buitenlandse onderdanen die op haar grondgebied wonen.
Een indicator die niet alles zegt
Een laag immigratiecijfer ten opzichte van de bevolking betekent niet dat er absoluut gezien een laag aantal binnenkomsten is. Frankrijk, door zijn demografische omvang, ontvangt jaarlijks een aanzienlijk aantal mensen. Dit volume terugbrengen naar een bevolking van tientallen miljoenen inwoners resulteert in een lage ratio.
De vergelijking met kleinere landen zoals Malta of Cyprus bevestigt dit: deze staten vertonen immigratiecijfers per duizend inwoners die veel hoger zijn dan die van Frankrijk of Duitsland, terwijl de absolute volumes bescheiden blijven.
Aanvragen voor asiel en onregelmatige overgangen: een andere kijk op de ontvangst van migranten in Europa
Aanvragen voor asiel vormen een aanvullende indicator, maar ze dekken slechts een fractie van de migratiestromen. De meerderheid van de mensen die in Europa aankomen, doet dit om professionele of familiale redenen, en niet via een asielprocedure.
De landen van Centraal-Europa zoals Slowakije of Roemenië ontvangen zeer weinig asielaanvragen in verhouding tot hun bevolking. Hun geografische positie, ver van de belangrijkste migratieroutes in de Middellandse Zee en de Atlantische Oceaan, draagt bij aan deze lage blootstelling.
Reguliere stromen versus onregelmatige stromen
De kwestie van de ontvangst van migranten reduceren tot alleen onregelmatige overgangen vertekent de lezing. De verblijfsvergunningen die worden verleend voor werk, studie of gezinshereniging vormen de meerderheid van de titels die in vrijwel alle lidstaten worden verleend. Een land dat « weinig migranten ontvangt » in de zin van asielaanvragen kan er meer ontvangen via legale kanalen, en omgekeerd.
De keuze van de indicator bepaalt het antwoord. Als we het aandeel van de bevolking geboren buiten de EU beschouwen, steekt Slowakije er bovenuit. Als we ons beperken tot het jaarlijkse immigratiecijfer ten opzichte van de bevolking, staat Frankrijk onderaan in de EU. Geen enkele enkele ranglijst vat de complexiteit van de Europese migratiestromen samen, en het is precies deze pluraliteit van maatstaven die het onderwerp moeilijk te samenvatten maakt in één cijfer.
